Lektura ponowna rozmnaża tekst w jego rozmaitości i wielości – pisał w S/Z Roland Barthes, dodając: "kto nie czyta powtórnie skazany jest na lekturę wciąż tej samej historii". Lektura tekstu cyfrowego, nielinearnego i hipertekstowego realizuje te poststrukturalistyczne tezy z ważnym dodatkiem: ponowna lektura może dotyczyć wariantów treściowych tego samego utworu. U źródeł powstania powieści popołudnie, pewna historia Michaela Joyce'a stało założenie, by stworzyć powieść, która za każdym razem będzie inna, lecz nie tylko na poziomie interpretacji, ale na poziomie diegetycznym.

Lektura nielinearnych, interaktywnych utworów to lektura na całe życie – twierdzili prekursorzy literatury sieciowej, wskazując na nieskończone możliwości eksploracji, reinterpretacji i ponownego zanurzenia się w tekst. Lektura hipertekstu to układanie puzzli bez obrazka na pudełku – ripostowali sceptycy. Niezależnie od ocen, jedno pozostaje niezmienne: lektura hipertekstu nie kończy się w jednym czasie, miejscu ani na pojedynczym sensie.

Współczesny hipertekst – dostępny dziś nie tylko w autorskich narzędziach środowiskach jak Storyspace czy Twine, ale również w formie książek-aplikacji na smartfony – stał się częścią codziennych praktyk lekturowych użytkowników kultury cyfrowej. Aplikacje takie jak Blackbar, Device 6, Bury me, my Love czy Neurocracy przekształcają tekst w interfejs, fabułę w eksplorację baz danych, a czytelnika w nawigatora struktur informacji. Lektura staje się aktem użytkowym, zbliżonym do przeszukiwania systemów informacyjnych – z jednej strony bliska wizji Barthesa i jego "tekstu jak okiem sięgnąć", z drugiej – zainfekowana logiką sieci, archiwum i kodu.

Jednocześnie, w świecie druku, idea powieści jako bazy danych (np. House of Leaves Marka Z. Danielewskiego czy Cloud Atlas Davida MItchella) pokazuje, że hipertekstualność może istnieć również bez kliknięcia – jako struktura rozproszona, modularna i nielinearna, inspirowana cyfrową wyobraźnią, ale materialnie obecna na papierze.

Źródłem tej wyobraźni są również protohiperteksty – od kartotek dzieciństwa w prozie Brunona Schulza, przez encyklopedyczne układy Borgesa, po nielinearną, słownikową Grę w klasy, Słownik Chazarski i szereg eksperymentów literackich OuLiPo. To one przygotowały grunt pod dzisiejsze formy interaktywnej literatury mobilnej i transmedialnych opowieści, które integrują tekst, dźwięk, wideo, dane i interakcję w jednym doświadczeniu lekturowym.

Wspólnym mianownikiem wszystkich tych form jest immersyjność – lektura staje się doświadczeniem totalnym, angażującym ciało, zanurzeniem w strukturze bardziej niż w linearnej opowieści. Sesja lekturowa – czy to w aplikacji, czy na papierze – jest dziś aktem konstruowania ścieżki, tworzenia własnej wersji utworu, budowania relacji z tekstem, który istnieje jako sieć, a nie jako linia.

Tak rozumiana lektura hipertekstu – dziś wszechobecna, choć nie zawsze rozpoznana jako taka – staje się podstawowym modelem funkcjonowania literatury w kulturze cyfrowej i sieciowej.