W literackim hipertekście rekonfiguracji podlegają niemal wszystkie główne elementy klasycznej poetyki. Znaczącym przekształceniom podlega w tym gatunku zarówno pojęcie całości jak i skończoności dzieła, poważnym zmianom podlegają kategorie fabuły i narracji. Najważniejsze zmiany zachodzą w relacji czytelnik – autor, czytelnik – narracja. Poetyka hipertekstu jest otwarta, relacyjna, sprawcza, multimodalną i kolaboratywna. W Marble Springs Deany Larsen czytelnik porusza się po opisywanym świecie (miasteczko na Dzikim Zachodzie) na wiele sposobów, wsłuchując się w opowieści mieszkańców, podążając za wskazywanymi przez nich innymi postaciami, zdarzeniami czy przedmiotami, niczym w grze komputerowej posługuje się mapą świata przedstawionego, a na dodatek – może dopisywać swoje własne fragmenty tekstu: komentując lub rozbudowując powieść.
Deena Larsen, podobnie jak Shelley Jackson, która z lektury uczyniła proces zbliżony do szydełkowania treści i postaci po stronie czytelnika wskazują na dużo większy impakt hipertekstu, niż się nam wydaje. Interakcji z cyfrowym obiektem artystycznym prefiguruje interakcję ze światem. A ta kolei odzwierciedla zmiany w naszej percepcji rzeczywistości. Ludzie i zwierzęta, przedmioty i zjawiska łączą się ze sobą nieustannie, tworząc konfiguracje na wielu poziomach i w różnych zakresach. Ostatecznie, kryzys klimatyczny demonstruje, że linki między człowiekiem w światem są niebezpiecznie, katastroficznie realne. Dlatego też poetyka hipertekstu wychodzi coraz częściej poza estetykę, w sferę etyki, światopoglądu, w światy inne niż ludzkie. Dzięki temu perspektywa poetologiczna płynie dziś wartkim nurtem. Z jednej strony rozwija się poetyka oparta na poszerzonej teorii znaku cyfrowego, uczestnictwa w kulturze w obrębie cyfrowej semiosfery czy też symbiotycznych relacji między systemami i kodami. Z drugiej zaś poetyka hipertekstu sprzyja refleksji ekokrytycznej, gdzie istniejące, przez lata niezauważalne modele połączeń w obrębie różnych ekosystemów objaśniają i są objaśniane przez struktury hipertekstowe. Naturalnym sprzymierzeńcem post-digitalnej poetyki jest też nowy realizm, filozofia zorientowana obiektowo czy relacyjna szkoła poetyki Rity Felski.
Poetyka hipertekstu pozostaje wiążącą metodą badania mechanizmów narracyjnych w grach komputerowych, od poetyki gier przygodowych poprzez typologię cybertekstu po współczesną ekspresję literacko-artystyczną w VR czy na smartfonach (literatura ambientowa).
Ostatnia aktualizacja:
15.05.2025
Cytuj ten wpis jako:
Mariusz Pisarski (2022) Poetyka hipertekstu . "Techsty" 15.05.2025 [https://techsty.art.pl/hipertekst/poetyka.htm].
narracja poetyka poetyka hipertekstu poststrukturalizm retoryka tekst cyfrowy