W literackim hipertekście rekonfiguracji podlegają niemal wszystkie główne elementy klasycznej poetyki. Znaczącym przekształceniom podlega w tym gatunku zarówno pojęcie całości jak i skończoności dzieła, poważnym zmianom podlegają kategorie fabuły i narracji. Najważniejsze zmiany zachodzą w relacji czytelnik – autor, czytelnik – narracja. Poetyka hipertekstu jest otwarta, relacyjna, sprawcza, multimodalną i kolaboratywna. W Marble Springs Deany Larsen czytelnik porusza się po opisywanym świecie (miasteczko na Dzikim Zachodzie) na wiele sposobów, wsłuchując się w opowieści mieszkańców, podążając za wskazywanymi przez nich innymi postaciami, zdarzeniami czy przedmiotami, niczym w grze komputerowej posługuje się mapą świata przedstawionego, a na dodatek – może dopisywać swoje własne fragmenty tekstu: komentując lub rozbudowując powieść.

Deena Larsen, podobnie jak Shelley Jackson, która z lektury uczyniła proces zbliżony do szydełkowania treści i postaci po stronie czytelnika wskazują na dużo większy impakt hipertekstu, niż się nam wydaje. Interakcji z cyfrowym obiektem artystycznym prefiguruje interakcję ze światem. A ta kolei odzwierciedla zmiany w naszej percepcji rzeczywistości. Ludzie i zwierzęta, przedmioty i zjawiska łączą się ze sobą nieustannie, tworząc konfiguracje na wielu poziomach i w różnych zakresach. Ostatecznie, kryzys klimatyczny demonstruje, że linki między człowiekiem w światem są niebezpiecznie, katastroficznie realne. Dlatego też poetyka hipertekstu wychodzi coraz częściej poza estetykę, w sferę etyki, światopoglądu, w światy inne niż ludzkie. Dzięki temu perspektywa poetologiczna płynie dziś wartkim nurtem. Z jednej strony rozwija się poetyka oparta na poszerzonej teorii znaku cyfrowego, uczestnictwa w kulturze w obrębie cyfrowej semiosfery czy też symbiotycznych relacji między systemami i kodami. Z drugiej zaś poetyka hipertekstu sprzyja refleksji ekokrytycznej, gdzie istniejące, przez lata niezauważalne modele połączeń w obrębie różnych ekosystemów objaśniają i są objaśniane przez struktury hipertekstowe. Naturalnym sprzymierzeńcem post-digitalnej poetyki jest też nowy realizm, filozofia zorientowana obiektowo czy relacyjna szkoła poetyki Rity Felski.

Poetyka hipertekstu pozostaje wiążącą metodą badania mechanizmów narracyjnych w grach komputerowych, od poetyki gier przygodowych poprzez typologię cybertekstu po współczesną ekspresję literacko-artystyczną w VR czy na smartfonach (literatura ambientowa).

Ostatnia aktualizacja:

15.05.2025

Cytuj ten wpis jako:

Mariusz Pisarski (2022) Poetyka hipertekstu . "Techsty" 15.05.2025 [https://techsty.art.pl/hipertekst/poetyka.htm].

narracja poetyka poetyka hipertekstu poststrukturalizm retoryka tekst cyfrowy

Mapa połączeń


Legenda

Statystyki


art central czytelnik eco felski hipertekst hipertekstu img klasa klasyka larsen marblesprings między obrębie outgoing patchwork podlegają poetyka poetyki relacji relacyjna różnych source target techsty