Narracja hipertekstowa ma wiele podtypów i odcieni. Najłatwiej spojrzeć pod kątem użytych środków oraz trybów interakcji.

Stopniowalność ta ma cztery główne obszary: 1) wyboru czytelnika, możliwości jego interwencji w tekst 2) zawartości elementów pozajęzykowych (obrazy, filmy dźwięki) 3) złożoności struktury sieciowej 4) stopnia zwielokrotnienia i wariantywności elementów literackich, takich jak wątek charakterystyka postaci, opis, ekspozycja, itd. Hiperteksty dzieli się na eksploracyjne, konstrukcyjne (terminy M. Joyce'a) oraz tekstoniczne (kategoria zaproponowana przez Espena Aarsetha).

Hiperteksty eksploracyjne pozwalają czytelnikowi jedynie na interaktywny odbiór niezmiennego w swoim kształcie tekstu. Przykładem jest choćby pionierska sieciowa powieść drogi Sunshine 69. Można ją tylko czytać, słuchać, oglądać w domena interakcji to kwestia wyboru kierunku. Hiperteksty konstrukcyjne pozwalają na przekształcenia w warstwie dyskursu narracyjnego bądź prezentacji. Przykładem jest Uncle Buddy's Phantom Funhouse Johna McDaida – cyfrowa powieść archiwum. Czytelnik utworu McDaida ma do dyspozycji szereg artefaktów powieściowych w sferze cyfrowej i materialnej (kasety, wydruki, fikcyjne dokumenty), które musi sam poskładać, by rozwikłać główną zagadkę utworu. Istnieją też przypadki graniczne, jak choćby Figurski. At Findhorn on Acid – psychodeliczna powieść napisana w Storyspace. Udostępniona czytelnikowi mapa Storyspace pozwala na swobodą, alternatywną, wizualną eksplorację utworu, która nabiera cech lekko konstrukcyjnych, ponieważ powieściowa zawartość otwiera się przed czytelnikiem, niczym pudełko puzzli, które sam musi ułożyć.

W hipertekście tekstonicznym czytelnik może nie tylko eksplorować i konstruować narracyjny dyskurs (porządek opowiadania), ale także dodawać do zawartości tekstowej utworu swój własny twórczy wkład. Przykładem Marble Springs Denny Larsen. Opowieść o mieszkańcach małego miasteczka na Dzikim Zachodzie przybierała formę żywego, rozrastającego się archiwum poetyckiego, w którym każde wejście do tekstu mogło skutkować jego przekształceniem.

Ilya Szilak - Queer Skins

Kolejnym przykładem narracji tekstonicznej, w utworze określanym przez krytyków jako "konfiguracyjny" jest 18 Cadence Aarona Reeda. W utworze tym użytkownicy mogą zapisywać swoje mikroopowieści, udostępniać je innym i przeglądać narracje stworzone przez poprzednich czytelników.

Historia narracji hipertekstowej to nie tylko domena świata cyfrowego lat 80. i 90. W ostatnich dwóch dekadach obserwujemy jej powrót w ramach szerszych praktyk kulturowych, multimedialnych i społecznych. Amaranth Borsuk, poetka i badaczka, w projekcie Between Page and Screen bada nie tylko to, jak literatura przenosi się na ekrany, ale również to, jak ekran sam staje się poetyckim medium. W jej ujęciu hipertekst nie polega już tylko na klikalnych węzłach – to także interfejs dotyku, przewijania, fizycznej obecności tekstu, remediowany na granicy kodu, obrazu i gestu.

Jeszcze dalej idzie Ilya Szilak w swoim queerowym projekcie Queer Skins – interaktywnej powieści, której materia to nie tylko słowa, ale również dźwięki, obrazy, głosy i tekstury. Użytkownik nie tylko czyta, ale doświadcza emocjonalnie, fizycznie i afektywnie – przemieszcza się po cyfrowym albumie życia bohatera, odkrywając opowieść poprzez wybory, które są bardziej egzystencjalne niż fabularne.

Za współczesną kulminacją remediacji wczesnych form interaktywnych, które ukształtowały interaktywną rozrywkę można uznać Bandersnatch – odcinek specjalny serialu Black Mirror, który w 2018 roku wprowadził do platformy Netflix pełnoprawny interaktywny film. Jego bohater – młody programista pracujący nad grą typu IF – staje się obiektem decyzji widza, który steruje jego życiem, wyborami i nawet momentami śmierci. Bandersnatch nie tylko nawiązuje do klasycznych gier tekstowych, ale komentuje samą strukturę wyboru, iluzję sprawczości i granice wolnej woli w interaktywnej narracji. Odcinek ten przekształca estetykę hipertekstu w język kina – pokazując, że formy nielinearnego opowiadania znajdują swoje miejsce nawet w przestrzeni zdominowanej przez algorytmy i model VOD.

W całym tym rozwoju narracji hipertekstowej – od eksperymentów papierowych, przez BASIC i Storyspace, aż po interaktywny streaming – widać jedno wyraźnie: opowiadanie historii w epoce cyfrowej nieustannie poszukuje nowych modeli relacji między autorem, tekstem a odbiorcą. Narracja nie jest już „podana” – jest negocjowana, budowana, rozgrywana. Hipertekst jako forma literacka i kulturowa nie tylko przetrwał próbę czasu – zakorzenił się w innych mediach, stał się częścią naszego sposobu rozumienia i przeżywania opowieści.