Hipertekst · Historia hipertekstu

Douglas Engelbart

  1. Hipertekst
  2. Historia hipertekstu
  3. Douglas Engelbart

Urodzony w 1928 roku Douglas Engelbart (zm. 2013) jak mało kto wpłynął na to, w jaki sposób człowiek komunikuje się dziś z komputerem. Co ciekawe, swoją wizję monitora, myszy i pracy z informacją na ekranie wyprowadził z doświadczeń zdobytych podczas pracy z wojskowymi radarami, z którymi zetknął się jeszcze przed rozpoczęciem prac nad systemami komputerowymi.

To właśnie te doświadczenia doprowadziły go do stworzenia rozwiązań, które zaważyły nie tylko na kształcie współczesnych interfejsów użytkownika, ale również — w równym stopniu co koncepcje Teda Nelsona — na rozwoju systemów hipertekstowych.

Podobnie jak w przypadku Vannevara Busha, punktem wyjścia dla Engelbarta był problem, z którym zetknął się w latach tuż po II wojnie światowej: gwałtownie narastający nadmiar informacji, z którym człowiek wkrótce nie będzie w stanie sobie poradzić.

Engelbart skupił się więc nie tylko na samej technologii, lecz przede wszystkim na procesie ludzkiego myślenia oraz na narzędziach, które to myślenie wspomagają i organizują.

...
Douglas Engelbart in his lab in 2000, źródło: Engelbart Foundation

Jadąc pewnego dnia do pracy, zobaczył obraz ekranów radarowych, nad którymi spędził w marynarce wiele godzin, i doszedł do wniosku, że podobne wyświetlacze mogłyby służyć do prezentowania informacji w komputerze. W ten sposób zaczęła się kształtować teoria augmentacji — rozwijania i rozszerzania intelektu człowieka za pomocą maszyn, które przejmują mechaniczną część procesu myślenia. Wraz z nią pojawiła się również idea współdzielenia informacji.

Owocem jego poszukiwań i prac badawczych prowadzonych w różnych instytucjach (pod koniec lat 50. jego koncepcje zostały wykorzystane w rządowym projekcie ARPA, wpisanym w ówczesny wyścig zbrojeń) był system NLS (On-Line System) — określany jako pierwsze zintegrowane środowisko do przetwarzania myśli i idei.

...
Diagram z głównego artykułu Engelbarta "Augmenting Human Intellect:

A Conceptual Framework" (1962) ukazujący "program całościowy" (augmentacji intelektu). Pod rysunkiem czytamy:

'Sugerowana relacja między głównymi działaniami prowadzącymi do osiągnięcia określonego celu (zasadniczo: znaczącego zwiększenia ludzkich możliwości w obszarach A4 i U1).

Linie ciągłe oznaczają informacje lub artefakty wykorzystywane lub wytwarzane w ramach danego działania, natomiast linie przerywane oznaczają specjalne narzędzia i techniki służące realizacji działania w polu, z którym są połączone.

Produkt danego działania (wyjście — linia ciągła) może być używany jako materiał roboczy (wejście — linia ciągła) lub jako narzędzia i techniki (wejście — linia przerywana).

Narzędzia i techniki wykorzystywane lub potrzebne w danym działaniu (wyjście — linia przerywana) mogą być używane zarówno do pracy nad materiałem (wejście — linia ciągła), jak i jako narzędzia i techniki pracy (wejście — linia przerywana)'.

Model hipertekstu zaproponowany przez Engelbarta różnił się od koncepcji rozwijanej przez Teda Nelsona. Nelson — podobnie jak Vannevar Bush — opierał swój model na mechanizmie skojarzeniowym, zakładając, że ludzki umysł działa poprzez asocjacje. Engelbart natomiast większy nacisk kładł na sam proces tworzenia i organizowania połączeń, traktując je jako element aktywnego wspomagania myślenia, a nie tylko jego odwzorowanie.

Mapa wiedzy

Mapa połączeń

Leksje przychodzące do tego węzła i wychodzące z niego. Kliknij kafelek, by przejść; przeciągnij, by rozwinąć układ.

Legenda

Kontekst

Statystyki i sąsiedztwo

podobieństwo tekstów i słowa kluczowe liczone przez Tinderbox