Czy hipertekst, uznawany powszechnie za realizację intertekstualnej sieci odniesień każdego dyskursu w domenie cyfrowej, przy jednoczesnym powinowactwie z modelami tworzenia się wiedzy oraz myślenia – wrodzonej człowiekowi asocjacji myślowej – może być przydatny w polu zainteresowań ekokrytycznych? Jak najbardziej!

Wystarczy sięgnąć do pierwszych modeli hipertekstu, Busha i Nelsona, a także do wcześniejszych systemów hipertekstowych sprzed powstania internetu. Linkowanie jest tam nie tyle wskazywaniem na jakąś rzecz, ale rodzajem świadomej wymiany i transakcji, nawet płatnej. Przyczyną było to, że podłożem tej wymiany i tego modelu referencyjności były artefakty i infrastruktura materialna, analogowa. Vannevar Bush chciał stworzyć za sprawą memexa sieć wymiany informacji wywiadowczej, rządowej, naukowej: dzielenie się dokumentami za pomocą memexu. Ted Nelson chciał uniwersalnej wymiany bibliotecznej, która obejmowałaby wszystkie zasoby świata, a zatem zakładała też transakcje związane z prawami autorskimi. W pierwszych dekadach 21. wieku pojawiać się zaczęło sporo publikacji, w których odsłaniane są coraz to nowe sieci zależności odnajdowane w naturze, w gospodarce, w ekosystemach i kohabitatach.

Hipertekst ekokrytyczny zintegrowany z technologiami rozszerzonej rzeczywistości (AR) może pomóc badaczom w głębszym zrozumieniu współzależności między kulturą ludzką a środowiskiem fizycznym. Poprzez łączenie tekstów, danych i rozmaitych systemów — zarówno organicznych, jak i nieorganicznych — taki model umożliwia dynamiczne badanie relacji ekologicznych. Rzutowanie danych na świat zewnętrzny za pomocą AR wzbogaca to doświadczenie, zakorzeniając abstrakcyjne pojęcia w namacalnej rzeczywistości.

Ostatnia aktualizacja:

29.08.2025

Cytuj ten wpis jako:

Mariusz Pisarski (2024) . "Techsty" 29.08.2025 [https://techsty.art.pl/hipertekst/teoria/hipertekst_ekokrytyczny.htm].

Mapa połączeń


Legenda

Statystyki


analogowa art auto bush busha być central chciał danych doświadczenie ekokrytyczny hipertekst img krotkahistoriaprzypadku ooo pierwszych pomocą rzeczywistości sieci source systemów target techsty teoria wymiany