Hipertekst · Historia hipertekstu

Hrabia Lautréamont, awangarda i

  1. Hipertekst
  2. Historia hipertekstu
  3. Hrabia Lautréamont, awangarda i

Isidore Ducasse (1846–1870), piszący pod pseudonimem hrabia de Lautréamont, jest dziś jednym z najczęściej przywoływanych pisarzY XIX-wiecznej Francji. Odkryli go jednak dopiero surrealiści, André Breton czyni z Lautreamonta patrona surrealistycznej wyobraźni i poddanego strumieniowi świadomości, pisania automatycznego. Surrealiści dostrzegli w gwałtownych, nielogicznych zestawieniach obrazów Pieśni Maldorora, głównego dzieła Ducassa, zapowiedź własnej estetyki przypadkowego spotkania odległych rzeczywistości. Sytuacjoniści z kolei widzieli w autorze Pieśni Maldorora prekursora strategii détournement. Z kolei Julia Kristeva traktuje dzieło Lautreamonta jako jeden z ulubionych przykładów intertekstualności.

...
Belgijski ewydanie Pieśni Maldorora z ilustracjami Rene Magritte'a

Urodzony w Montevideo, wykształcony we Francji, Isidore Ducasse zmarł w Paryżu w listopadzie 1870 roku, w wieku dwudziestu czterech lat, w trakcie oblężenia miasta przez wojska pruskie, w okolicznościach, które nie zostały jednoznacznie wyjaśnione. Za życia zdążył wydać drukiem właściwie tylko jedno dzieło, i to w nakładzie, który nigdy nie trafił do sprzedaży.

Les Chants de Maldoror (Pieśni Maldorora) to sześć „pieśni" prozą pisanych między 1868 a 1869 rokiem, to monolog i relacja tytułowego Maldorora — postaci na wpół ludzkiej, na wpół demonicznej, prowadzącej otwartą wojnę z Bogiem, naturą i ludzkością. Tekst łączy patos i groteskę, przemoc i czarny humor, długie, barokowe zdania i nagłe zwroty bezpośrednio do czytelnika, którego autor raz zaprasza do lektury, raz od niej ostrzega. Z Pieśni pochodzi porównanie, które stanie się później jednym z emblematów surrealizmu: piękno „jak przypadkowe spotkanie na stole operacyjnym maszyny do szycia i parasola".

Guy Debord i Gil J. Wolman nazwali Pieśni Maldorora „jednym wielkim détournement Buffona i innych dzieł historii naturalnej”. Ducasse rzeczywiście czerpał obficie z osiemnastowiecznej Histoire naturelle Buffona oraz z innych ówczesnych tekstów naukowych i literackich, przepisując i przekształcając ich frazy w materiał własnej, monstrualnej narracji. W 1870, ukazują się dwa krótkie zeszyty zatytułowane Poésies — i stanowią zaskakujące zerwanie z tonem Pieśni. Zamiast dalszego ciągu bluźnierczej epopei Ducasse publikuje zbiór aforyzmów zbudowanych przez systematyczne przepisywanie i odwracanie sensu maksym kanonicznych francuskich moralistów — La Rochefoucaulda, Pascala, Vauvenargues'a. To właśnie w Poésies II pada zdanie, które sto lat później sytuacjoniści odczytają jako swój najwcześniejszy manifest: „Plagiat jest konieczny. Implikuje go postęp".

Źródła

Comte de Lautréamont, Pieśni Maldorora. Poezje, tłum. Maciej Żurowski Kraków 2004.

Guy Debord, Gil J. Wolman, Mode d'emploi du détournement, „Les Lèvres Nues" nr 8, maj 1956.

Julia Kristeva, Word, Dialogue and Novel, w: Desire in Language, Nowy Jork 1980.

Mapa wiedzy

Mapa połączeń

Leksje przychodzące do tego węzła i wychodzące z niego. Kliknij kafelek, by przejść; przeciągnij, by rozwinąć układ.

Legenda

Kontekst

Statystyki i sąsiedztwo

podobieństwo tekstów i słowa kluczowe liczone przez Tinderbox