Facade - screen z interactivestory.net

Tak jak w niedawnej jeszcze przeszłości historię kultury i jej czasu opowiadały książki, tak dziś, jak uważa Janet Murray – autorka książki Hamlet on the Holodeck, rolę tę przejął cyberdramat. Termin ten wyraża zarówno fakt, iż historia ta opowiadana jest w szczególnej fikcjonalnej przestrzeni komputera, jak i fakt, że wykorzystane są w tym procesie “dramatyczne” cechy nowego medium, przypominające teatr, film i telewizję. Gry komputerowe są tu być może najpełniejszym przykładem cyberdramatu, który najbardziej adekwatnie opowiada historie ludzi
żyjących w XXI wiek: wiele z nich emuluje nasze życiowe doświadczenie, dochodzi
w nich do jego dramatyzacji i narratyzacji. Co ciekawe – nową formę opowiadania, według Murray, odnajdujemy w dziełach, gdzie indziej nazywanych protohipertekstami, w utworach, które świadomie burzą linearny tok narracji. Jako literacki przykład podawany jest tu między
innymi Ogród o rozwidlających się ścieżkach Borgesa a jako przykład z dziedziny filmu – obrazy typu Dnia Świstaka. W obu przypadkach można odnaleźć tendencję do utrójwymiarowienia dzieła. Jednakże to dopiero gry, takie jak The Sims, które dla Murray stanowią rodzaj generujących opowiadania systemów, są właściwym cyberdramatem.

Inną jego odmianą może być interaktywna telewizja, wprowadzana przez operatorów w niektórych sieciach kablowych w USA i innych krajach. Tu użytkownik ma podobną moc kontroli wygenerowanego dla niego świata co w grze The Sims, kontrolowani są jednak aktorzy w kontrolowanych przez widza sytuacjach. Im większa interaktywnośc, tym lepszy cyberdramat. W swoich kolejnych pracach, opierając się na eksperymentach z interaktywnym video w MIT, w których zastosowano warunkowe połączenia między scenami, Murray opisuje zjawisko nazwane przez nią “dramatic agency”, którego zakres obecności w cyberdramacie warunkuje stopień jego immersywności i symulacyjności. Mamy z nim do czynienia wtedy, gdy przedstawiony, stworzony, wygenerowany w cyberdramacie świat reagujena odpowiedzi użytkownika w sposób ekspresywny i odpowiadający jego zaangażowaniu. Na przykad zmianiamy ubiór postaci i wpływa to na atmosferę następnej sceny; słowa, które każemy jej wypowiedzieć wpływają na reakcję otoczenia; działania które każemy jej podjąć zmieniają bieg akcji.

Cyberdramat Murray pokrywa się po częsci z cybertekstem Aarsetha, lecz raczej nie pokrywa się z hipertekstem, dotyczy bardziej interaktywnych
filmów i gier, niż rozgałęzionych tekstów (mówimy tu już raczej nie o leksjach
i tekstonach, a o scenach) . W typologii Murray hiperteksty, a nawet protohipereksty
znajdują jednak swoje miejsce. W dolnej części hierarchicznej drabinki

M. Pisarski

B.S Johnson na hipertekstowo

Liberatura2

Kolejne spotkanie w ramach HIPERTEKSTOWA nawiązywać będzie do najgłośniejszej książki Bryana Stanley’a Johnsona pt. Nieszczęśni, złożonej z luźnych, nienumerowanych arkuszy ukrytych w pudełku. Spotkanie z gościnnym udziałem Grzegorza Jankowicza i Krzysztofa Siwczyka odbędzie się 28 maja o godz.17.30 w Galerii Miasta Ogrodów.

Goście HIPERTEKSTOWA opowiedzą o interesujących zjawiskach w sferze eksperymentalnego pisarstwa, jego źródłach oraz estetyce książki. Ton spotkaniu nadadzą pojęcia strategii literackich, liberatury czy tekstualności i formy książki. Jednak motywem przewodnim pozostanie interaktywna powieść Johnsona, w swej formie zdecydowanie bardziej radykalna od Gry w klasy Cortázara. Utwór, negujący swoją formą klasyczne ujęcie medium druku, daje wręcz niezliczoną ilość możliwości kombinacji odbioru lektury. Od lat prowokuje do dyskusji nad kształtem i kondycją współczesnej literatury.

Bryan Stanley Johnson (1933-1973) to brytyjski autor głośnych, bulwersujących krytykę powieści, m.in. Albert Angelo (1964), Nieszczęśni (The Unfortunates, 1969) i House Mother Normal (1971). Miłośnik twórczości Sterne’a i Joyce’a, kontynuator tradycji awangardowych, łączący inwencję językową?z charakterystyczną dla liberatury kreatywną typografią.

Gośćmi HIPERTEKSTOWA będą:

Krzysztof Siwczyk – polski poeta, współtwórca grupy poetyckiej Na Dziko,
Grzegorz Jankowicz – krytyk, filolog, eseista, redaktor i tłumacz. Pracownik Centre for Advanced Studies in the Humanities UJ.

Udział w spotkaniu jest bezpłatny. Dodatkowych informacji udziela koordynator projektu Dagmara Szastak-Zięba (dagmara.szastak-zieba@miasto-ogrodow.eu).